Boyun Eğicilik Şeması: Kendi Sesini Kısıp Başkalarına Teslim Olmak Boyun Eğicilik Şeması, kişinin öfke, dışlanma veya cezalandırılmadan kaçınmak için kendi arzularını, ihtiyaçlarını ve duygularını bastırarak başkalarının kontrolüne zoraki bir şekilde teslim olmasıdır. Bu şemaya sahip kişiler, “Benim isteklerim önemsiz, önemli olan senin ne istediğin” inancıyla yaşarlar. Bu durum, gönüllü bir fedakarlıktan farklıdır; kişi içten içe […]

Dayanıksızlık Şeması: Anksiyete ve Kaygı Bozukluklarında Şema Terapi Kaygı ve Anksiyete: Tehdit Algısı ve Güvenlik İhtiyacı Anksiyete (Kaygı), bireyin yoğun bir tehdit veya tehlike algıladığında yaşadığı doğal bir duygusal tepkidir. Ancak bu tehdit algısı gerçekle orantısız hale geldiğinde veya kronikleştiğinde, Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB), Panik Bozukluğu veya Fobiler gibi kaygı bozuklukları ortaya çıkar. Şema Terapi […]

Duygusal Yoksunluk Şeması İlişkilerdeki İhmal ve Yalnızlık Duygusu Duygusal Yoksunluk Şeması, bireyin temel duygusal ihtiyaçlarının (sevgi, şefkat, anlaşılma, korunma) başkaları tarafından asla yeterince karşılanmayacağına dair derin ve sarsılmaz inancıdır. Bu şemaya sahip kişiler, etrafları insanlarla dolu olsa bile kendilerini anlaşılmamış, görülmemiş, ihmale uğrama ve derin bir yalnızlık içinde hissederler. Bu şema, “kötü bir şeyin olması” […]

Karamsarlık Şeması “Bir Felaket Olmak Üzere”: Karamsarlık ve Negativizm Karamsarlık/Negativizm Şeması, kişinin hayatın olumlu yanlarını (neşe, başarı, şans) görmezden gelirken veya küçümserken; sürekli olarak olumsuz yanlarına (acı, ölüm, kayıp, ihanet, çatışma) odaklanmasıdır. Bu şemaya sahip kişiler için hayat, her an kötü bir sürpriz yapabilecek tehlikeli bir yerdir. Temel inanç şudur: “İyi giden her şey bir […]

Duyguları Bastırma Şeması Duygusal İhtiyaç ve Duyguların Reddi Duyguları Bastırma Şeması, bireyin başkaları tarafından eleştirilmekten, utandırılmaktan veya kontrolü kaybetmekten korktuğu için spontan duygularını, dürtülerini ve davranışlarını aşırı derecede kısıtlamasıdır. Bu şemaya sahip kişiler, duygularını yaşamak yerine onları “yönetmeye” veya “yok saymaya” odaklanırlar. Dışarıdan bakıldığında genellikle “aşırı mantıklı”, “sakin”, “kontrollü” hatta bazen “robotik” görünürler. Ancak bu […]

Cezalandırıcılık Şeması: Hataya Tahammülsüzlük ve Acımasızlık Cezalandırıcılık Şeması, insanların (kendisinin veya başkalarının) hata yaptıklarında sert bir şekilde cezalandırılmaları gerektiğine dair katı inançtır. Bu şemaya sahip kişiler, hataları insani bir öğrenme süreci olarak değil, ahlaki bir suç veya başarısızlık olarak görürler. Temel inanç şudur: “Bir hata yapıldıysa, bunun bir bedeli olmalıdır.” Bu kişiler genellikle öfkeli, hoşgörüsüz, […]

İç İçe Geçme ve Gelişmemiş Benlik Şeması Birey Olamama ve Duygusal Füzyon İç İçe Geçme / Gelişmemiş Benlik Şeması, bireyin genellikle ebeveynleri veya partneri ile aşırı duygusal bir yakınlık içinde olması ve bu nedenle kendine ait ayrı bir kimlik, yönelim ve bireysellik geliştirememesidir. Bu şemaya sahip kişiler, kendilerini tek başına bir birey olarak değil, daha çok bir […]

Depresyon ve Şema Terapi Kronik Mutsuzluğun Kökleri: Yaşam Enerjisinin Kaybı ve Kök İnançlar Depresyon (Majör Depresif Bozukluk – MDB), kişinin yaşam sevincini, motivasyonunu ve ilgi alanlarını kaybetmesiyle karakterize edilen, yaygın bir duygudurum bozukluğudur. Depresyon, sadece bir “üzüntü hali” değil, kişinin dünyayı, kendisini ve geleceği olumsuz bir çerçeveden görmesine neden olan derin bilişsel ve duygusal bir […]

Tükenmişlik (Burnout) ve Şema Terapi Günümüz dünyasının yüksek hız ve bitmek bilmeyen performans beklentisi, bireyleri duygusal, zihinsel ve fiziksel bir tükeniş noktasına sürükleyebiliyor. Tükenmişlik, sadece iş yükünün bir sonucu değil; kişinin kendi içsel dinamikleri, hayır diyemeyişi ve kendi ihtiyaçlarını ertelemesiyle şekillenen karmaşık bir süreçtir. Şema Terapi, bu tabloyu sadece bir “yorgunluk” olarak değil, derinlerde yatan […]

Yas ve Şema Terapi Yasın Tanımı, Üzüntüden Farkı ve Evreleri Yas (Grief), önemli bir bağlanma figürünün ya da ideal durumun kaybına verilen doğal, kapsamlı ve çok boyutlu tepkidir. Yas, sadece duygusal bir durum değil; bilişsel, fiziksel, davranışsal ve sosyal tepkileri içeren bütünsel bir süreçtir. Yas vs. Üzüntü (Grief vs. Sadness) Üzüntü (Sadness): Anlık veya geçici bir […]