Yas ve Şema Terapi Yasın Tanımı, Üzüntüden Farkı ve Evreleri Yas (Grief), önemli bir bağlanma figürünün ya da ideal durumun kaybına verilen doğal, kapsamlı ve çok boyutlu tepkidir. Yas, sadece duygusal bir durum değil; bilişsel, fiziksel, davranışsal ve sosyal tepkileri içeren bütünsel bir süreçtir. Yas vs. Üzüntü (Grief vs. Sadness) Üzüntü (Sadness): Anlık veya geçici bir […]
Göç ve Şema Terapi Göç Deneyimi ve Şema Terapi: Kimlik, Aidiyet ve Adaptasyon Göç deneyimi, kişinin sadece fiziksel olarak yer değiştirmesi değil, aynı zamanda kimlik, ait olma ve güvenlik duygularının yeniden tanımlandığı derin bir psikolojik süreçtir. Yeni bir kültüre adaptasyon çabası, bireyin çocuklukta geliştirdiği Erken Dönem Uyumsuz Şemaları tetikleyebilir ve kültürel çatışmalar nedeniyle yeni başa […]
Hayır Diyebilmek ve Şema Terapi Kendini İhmal ve Sınır Koyma Döngüsü İlişkilerde kendi ihtiyaçlarını sürekli arka plana atma, başkalarını aşırı önceliklendirme, “Hayır” demekte zorlanma ve dolayısıyla sağlıksız kişisel sınırlar oluşturamama; kişinin duygusal enerjisini tüketen ve kendini ihmal etme döngüsünü sürdüren yaygın yaşam örüntüleridir. Bu zorluklar, genellikle çocukluk döneminde karşılanmayan sevgi ve kabul görme ihtiyacının, koşullu […]
Başarısızlık Şeması Başarısızlık Korkusu ve Yetersizlik İnancı Hayatın her alanında (kariyer, okul, ilişkiler) kişinin kendi yeteneklerinden şüphe duyması, yaşıtlarının veya akranlarının gerisinde kaldığına dair süregelen bir inanca sahip olması Yetersizlik Duygusu olarak tanımlanır. Bu kronik inanç, genellikle çocukluk veya ergenlik dönemindeki öğrenme, beceri veya başarı alanlarında hissedilen eleştiri veya ihmal ile kök salar. Birey, potansiyeli […]
Erteleme ve Şema Terapi Erteleme: Tembellik Değil, Duygusal Kaçınmadır Erteleme (Prokrastinasyon), kişinin önemli görevleri, sonuçlarının farkında olmasına rağmen, bilinçli olarak ertelemesi veya son dakikaya bırakması davranışıdır. Şema Terapi (ST) perspektifine göre erteleme, bir tembellik göstergesi değil; görevin başlatılmasının veya tamamlanmasının tetikleyeceği kaygı, utanç, yetersizlik veya sıkıntı gibi acı veren duygulardan kaçınma çabasıdır. Bu nedenle erteleme, […]
Yetersiz Öz-Denetim Şeması Dürtüsellik, kişinin uzun vadeli sonuçları düşünmeden, anlık bir duyguya veya isteğe hemen tepki verme eğilimidir. Yetersiz Öz-Denetim Şeması (Insufficient Self-Control/Self-Discipline), bu dürtüselliğin psikolojik kökenini oluşturur. Bu şemaya sahip bireyler, genellikle haz erteleme yeteneğinde zorluk yaşarlar ve duygusal yoğunluk karşısında kontrolü kaybederler. Bu durum, sürekli olarak pişmanlık duyulan davranışlar sergilenmesine ve kişinin kendi […]
Somatizasyon ve Şema Terapi Somatizasyon, ruhsal sıkıntıların, söze dökülemeyen duyguların veya bilinçdışı çatışmaların bedensel belirtiler (ağrı, uyuşma, sindirim sorunları vb.) olarak ifade edilmesidir. Tıbbi tetkiklerde herhangi bir fiziksel neden bulunamamasına rağmen, kişinin yaşadığı acı, ağrı ve işlev kaybı gerçektir. “Ağlamayan gözler, ağlayan organlar yaratır” sözü bu durumu özetler; beden, zihnin sustuğu veya bastırdığı yerde konuşmaya […]
Duygu Düzenleme ve Şema Terapi Duygusal Çalkantı ve Duygu Düzenleme Zorlukları Duygu Düzenleme Zorlukları (DYZ), bireyin yoğun duygusal tepkilerini (öfke, kaygı, üzüntü, utanç) tanıma, kabul etme ve bu tepkileri sosyal açıdan uygun ve işlevsel bir biçimde yönetme becerisinde yaşadığı kalıcı güçlükleri ifade eder. Bu durum, kişinin iç dünyasında sürekli bir “duygusal fırtına” hissi yaratır ve […]
Kusurluluk Şeması Utanç ve Kronik Değersizlik Hissinin Kökeni Kronik değersizlik, utanç ve kendilik algısı sorunları, bireyin temel benliğinde “Ben kusurluyum,” “Yetersizim” veya “Sevilebilir değilim” inancının yerleşmesiyle karakterize edilir. Bu duygular, kişinin kendisini başkalarının gözünde “hatalı” veya “farklı” hissetmesine neden olarak, sosyal geri çekilmeye ve sürekli bir kusur gizleme çabasına yol açar. Bu derin utanç duygusu, […]
Kendini Feda Şeması Başkaları İçin Yaşamak ve Gizli Suçluluk Kendini Feda Şeması, bireyin başkalarının acı çekmesini önlemek veya suçluluk duymamak için kendi ihtiyaçlarını gönüllü ama aşırı bir şekilde feda etmesidir. Bu şemaya sahip kişiler, çevrelerindeki insanların ihtiyaçlarına karşı aşırı duyarlıdırlar ve kendi ihtiyaçlarını karşılamayı “bencillik” olarak görürler. Dışarıdan bakıldığında “yardımsever, düşünceli ve fedakar” görünseler de, […]